Als alles volgens schema loopt, komt over enkele jaren het wooncomplex Vlinderhaven te staan op Centrumeiland, IJburg. Nabuurschap en veilig jezelf  zijn staat hierbij centraal. Met 110 woningen voor lhbtiq+-ers van alle leeftijden, zal Vlinderhaven een divers roze woongemeenschap vormen, waar ‘naar elkaar omkijken’ het devies wordt.

 

Maquette Vlinderhaven (bron: www.vlinderhaven.amsterdam)


Nooit meer terug in de kast
Het initiatief voor Vlinderhaven is gekomen van stichting Outforever, die woonprojecten voor de regenbooggemeenschap wil realiseren. De bedoeling is dat roze mensen nooit meer terug in de kast hoeven. Eerder was Outforever betrokken bij de bouw van de Roze Hallen, een woonblok met 15 appartementen voor queers in Amsterdam–West.

Samen met de projectontwikkelaar Common City en architechtenbureau Space&Matter deed Outforever mee aan een zelfbouwcompetitie van de gemeente Amsterdam om een specifieke kavel op Centrumeiland (Blok 16) te ontwikkelen tot woongebied. Hiervoor stelde de gemeente een aantal harde eisen. Er moesten 110 woningen worden gebouwd, met een distributie van 40% sociale huurwoningen en middenhuurwoningen en 60% koopwoningen. Daarnaast moest het wooncomplex een ‘open uitstraling’ hebben. Ten slotte moest nabuurschap – in de zin van ‘naar elkaar omkijken’ – centraal staan in het woonconcept.

Het voorstel van Outforever om een queer woongemeenschap te bouwen op Blok 16 kreeg in januari 2026 akkoord van de gemeente. Een paar maanden later is de vereniging Woongemeenschap Vlinderhaven officieel opgericht.


Intergenerationele queer community

Mees Dieperink (1998), de interim bestuurssecretaris van de vereniging, zegt dat ‘Vlinderhaven echt een intergenerationele queer community moet worden.’ Dus streeft Vlinderhaven naar een verhouding van 20% bewoners jonger dan 30 jaar, 60% bewoners tussen 30 en 67 jaar, en 20% bewoners 68 jaar en ouder.

‘Met het intergenerationele karakter van Vlinderhaven kunnen we de gewenste nabuurschap in de woongemeenschap waarborgen’, legt Mees uit. ‘Roze senioren kunnen bijvoorbeeld hun levenskennis met jongere queers delen, en jongere queers kunnen misschien het voortouw nemen bij het organiseren van activiteiten.’

 

Mees Dieperink (foto: Zach Tobin)


Veilig onderkomen

Verenigingslid Stewart Leiwakabessij (1971) ziet Vlinderhaven bovendien als een community waar iedereen veilig zichzelf kan zijn, zelfs mensen die zichzelf nog niet queer noemen:

‘Niet iedereen laat zich als queer bestempelen – met name de jongere generaties die nog bezig zijn om een eigen identiteit te vormen. Vlinderhaven biedt ook hén een veilig onderkomen tijdens hun zoektocht.’

 

Veel contact, maar niks verplicht

Er komen veel faciliteiten in Vlinderhaven die de beoogde nabuurschap en veiligheid moeten bevorderen. Mees: ‘De lobby’s voor het wooncomplex zullen groter dan normaal zijn, met niet alleen een portiek en brievenbussen, maar ook een zitje waar je bijvoorbeeld even koffie met iemand kan drinken. Er komt ook een ‘leefgalerij’ van drie meter breed die spontane gesprekken tussen de bewoners moet stimuleren.’

Verder zullen er maar liefst vijf gemeenschappelijke ruimtes in Vlinderhaven worden aangelegd, met de ‘Vlinderhoek’ als pronkstuk. In de Vlinderhoek kan er van alles worden georganiseerd, van lunches en feesten tot pubquizzen en concerten. Naast de Vlinderhoek komt er een professionele keuken.

De enorme binnentuin van 35 bij 35 m. zal ook een plek zijn waar bewoners elkaar makkelijk kunnen treffen. Deze binnentuin is trouwens op een milieuvriendelijke manier vormgegeven, want duurzaamheid is eveneens een kernwaarde voor Vlinderhaven. Zo wordt er ook maximaal gebruik gemaakt van zonnepanelen.

Daarnaast heeft de architect een ‘cocon’ voor Vlinderhaven ontworpen. ‘De twee uiteinden van het U-vormige complex worden met elkaar verbonden in een open constructie’, zegt Mees, ‘zodat je op elk van de vijf verdiepingen van het ene naar het andere punt kunt toelopen en je medebewoners op de etage zo kunt tegenkomen. In de cocon kunnen eveneens allerlei gezamenlijke activiteiten plaatsvinden, zoals filmavonden.’

Hoewel het idee dus is om contact tussen de bewoners zoveel mogelijk aan te moedigen, wordt niks verplicht in Vlinderhaven. ‘Je hoeft nergens aan mee te doen als je daar geen zin in hebt’, benadrukt Mees.

 

Aantrekkelijke woonomgeving

De buurt en voorzieningen rond Vlinderhaven maken deze queer woongemeenschap erg aantrekkelijk, volgens Mees. ‘Op Centrumeiland zitten er al veel zelfbouwprojecten, en de interactie met de naaste buren is tot nu toe heel gezellig geweest. De Vlinderhoek en binnentuin zullen daarnaast openstaan voor de naaste buren, wat nabuurschap ook richting de buurt ten goede zal komen.’

Bij Vlinderhaven heb je bovendien het IJmeer op je stoep. Met een kanotocht van slechts 200 meter kom je naar de Diemer Vijfhoek aan de overkant. Centrumeiland is weliswaar nog volop in aanbouw, maar er liggen al supermarkten en andere winkels dichtbij. En een tramhalte vlak bij Vlinderhaven wordt ook gepland. Voor oudere roze bewoners in Vlinderhaven is het verder interessant dat er intensief wordt samengewerkt met Amsta, een zorgverlener met het Roze Loper-keurmerk.

 

Voor elk wat wils

De woningen in Vlinderhaven worden in allerlei groottes gebouwd. Er komen bijvoorbeeld sociale huurwoningen van 49 m2 en enkele middenhuurwoningen van 82 m2. De koopwoningen zullen eveneens van verschillende groottes zijn (small: <75m2, medium: 75–95m2 en large: >95m2). Voor elk wat wils dus.

Stewart hoopt dat Vlinderhaven zo een diverse doorsnee van de regenbooggemeenschap zal vertegenwoordigen. ‘Van sociale huurders tot woningeigenaren, met queers van allerlei culturele achtergronden.’

Mensen die geïnteresseerd zijn in het wonen in Vlinderhaven kunnen zich nu al aanmelden via www.vlinderhaven.org. Mees: ‘Als je je aanmeldt als geïnteresseerde, nodigen wij jou uit voor een gesprek met de entreecommissie. Tijdens dit gesprek van 10-15 minuten wordt gecheckt of je het Vlinderhaven-woonconcept onderschrijft. Bij een positief besluit van de entreecommissie kun je je vervolgens als lid van de vereniging Woongemeenschap Vlinderhaven inschrijven. De woningen in Vlinderhaven zullen eerst aan de verenigingsleden worden aangeboden.’

 

Input van bewoners

Het bouwtraject voor Vlinderhaven bestaat uit zes fasen. ‘In april dit jaar hebben we de tweede fase – het voorlopige ontwerp – kunnen afsluiten’, vertelt Mees. ‘Nu zijn we bezig met het maken van het definitieve ontwerp en daarna komen de vergunnings- en twee uitvoeringsfasen. Het daadwerkelijk bouwen van het complex moet in mei 2027 beginnen, met oplevering van de eerste woningen eind 2029.’

Tijdens het bouwtraject zijn er veel workshops en informatiebijeenkomsten gepland. Eventuele toekomstige bewoners kunnen dan hun input geven over hoe Vlinderhaven eruit moet zien.

 

Ieder zijn/haar/hun eigen motivatie

Wanneer alle 110 woningen zijn opgeleverd zal Vlinderhaven zeker de grootste queer woongemeenschap in Nederland vormen en misschien ook in de hele wereld. Iedere roze bewoner zal zijn/haar/hun eigen motivatie hebben om in Vlinderhaven te gaan wonen.

Voor Stewart is het bijvoorbeeld belangrijk dat ‘Vlinderhaven een woongemeenschap door en voor queers wordt. We hoeven onszelf dan niet aan elkaar uit te leggen.’

Voor Mees staat nabuurschap voorop. ‘Ik heb nooit problemen gehad in mijn huidige woonomgeving vanwege mijn geaardheid. Dus het hele queer aspect is een leuke bijkomstigheid, maar geen noodzaak voor mij. Maar het lijkt me vooral leuk om meer contact met mijn buren te hebben. Het is fijn als je de mensen die naast je wonen echt kent. Zo weet je dat je op elkaar kan rekenen en dat er naar elkaar wordt omgekeken.’

Met een lach voegt Mees eraan toe: ‘En ik wil natuurlijk daar in Vlinderhaven een mooie woning krijgen!’